ESG IN DE PRAKTIJK: ZO MAAK JE ER ALS KMO EEN TROEF VAN

Wat was voorzien?

Europa wilde met de CSRD-richtlijn bedrijven massaal laten rapporteren. De lat lag aanvankelijk laag, waardoor ook veel kmo’s mee moesten. De Omnibus I & II-wijzigingen hebben dat bijgestuurd:

• Boekjaar 2024: enkel de grootste publieke ondernemingen moeten rapporteren.
• Boekjaar 2027 (i.p.v. 2025): grote Europese ondernemingen, zowel beursgenoteerd als niet-beursgenoteerd, moeten rapporteren. De drempel werd verhoogd naar 1.000+ werknemers (ipv 250) en minstens twee van de volgende criteria: €25M+ balanstotaal, €50M+ omzet.
• Boekjaar 2026: de geplande rapporteringsplicht voor kleine en middelgrote beursgenoteerde ondernemingen (SME’s) werd geschrapt. In de plaats daarvan komt er een vrijwillige standaard (VSME), uitgewerkt door EFRAG, die een “light”-versie van rapportering biedt.

De VSME-norm is veel eenvoudiger en bestaat uit drie modules:

1. Basisinformatie met een beperkte set aan kerncijfers rond milieu, sociaal en governance;
2. Uitgebreide module met extra thema’s voor wie zich sterker wil profileren;
3. Financieringsmodule specifiek afgestemd op wat banken of investeerders willen weten bij krediet- en investeringsbeslissingen.

Zo kan elke kmo kiezen: alleen het minimum invullen, of juist een uitgebreid rapport waarmee je duurzaam onderscheidt.

Vanaf 11 januari 2026: banken kijken mee

Vanaf 11/01/2026 moeten banken bij hun klanten ESG-gegevens verzamelen. Voor kmo’s betekent dit: wie een lening wil, moet duidelijk maken hoe duurzaam hij werkt.

De vier grootbanken (BNP Paribas Fortis, Belfius, KBC en ING) ontwikkelden hiervoor het platform KUBE ESG, gebaseerd op de VSME-standaard (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs). KUBE ESG is dus geen Belgische extraatje, maar een slimme vertaling van de Europese afspraken voor kmo’s. Praktisch: het is een centrale databank waarin kmo’s hun ESG-informatie kunnen opladen.

Enkele voordelen:

• Gratis: het gebruik van KUBE ESG kost niets.
• Uniform: alle banken hanteren dezelfde vragenlijst, gebaseerd op de VSME-standaard.
• Plafond: kmo’s moeten enkel de gegevens delen die gevraagd worden. Banken of andere spelers in de waardeketen kunnen dus geen extra info eisen buiten dit kader.
• Transparant: de info is zichtbaar voor wie daar wettelijk toegang toe heeft, wat zorgt voor meer duidelijkheid in de markt.

ESG hoeft geen last te zijn

ESG lijkt misschien een nieuwe verplichting, maar het is vooral een kans voor je bedrijf.:

• Sterkere positie in de keten: grote klanten vragen steeds vaker naar duurzaamheid.
• Pluspunt bij talent en imago: jongere generaties kiezen bewust voor duurzame bedrijven.
• Kennisachterstand: meer dan 50% van Belgische kmo’s kent de regels nog onvoldoende.
• Beperkte inspanning: dankzij de VSME-standaard en KUBE ESG blijft het administratief werk overzichtelijk. Wie nu begint, staat straks voor.

Waar PKF BOFIDI kan helpen

Bij PKF Bofidi zien we ESG niet als verplicht nummer, maar als kans. Wij begeleiden kmo’s bij:

• Strategisch inzicht: welke ESG-data zijn écht relevant voor jouw bedrijf en sector?
• Praktische aanpak: efficiënte processen om de juiste info te verzamelen.
• Rapportering: correct invullen van de VSME en opladen via KUBE ESG.
• Toekomstgericht advies: ESG inzetten om sterker te staan bij klanten, banken en medewerkers.

Conclusie

Voor kmo’s komt er geen zware Europese rapporteringsplicht. Maar vanaf 11 januari 2026 wordt ESG wél realiteit via banken en KUBE ESG. Gelukkig is het niet alleen een verplichting, maar ook een kans.

Wie er vandaag mee aan de slag gaat, staat morgen sterker: deuren openen bij klanten, banken én talent. Bij PKF BOFIDI kijken we graag mee hoe jij daar vandaag al slim op kan inspelen!

Heb je vragen of wil je begeleiding bij ESG? Neem contact op met onze experten, wij helpen je graag verder.

Dit artikel werd geschreven door Lotte Grossen en Jean-Louis de Hasque.